tenis kesinlikle süper bir spor.eskrimden sonra en zevk aldığım spor diyebilirim.tenisi ve gonzales i seviyorum.....
tenis kesinlikle süper bir spor.eskrimden sonra en zevk aldığım spor diyebilirim.tenisi ve gonzales i seviyorum.....
Duvarla tenis oynamak deyince squash hakkında biraz bilgi yollayayım istedim:
Duvar Tenisi: Squash
SQUASH (DUVAR TENİSİ) TARİHÇESİ
• Squash oyunu, geçen yüzyılın başlarında İngiltere Harrow üniversitesi'nde öğrencilerin bir gün tenis sahasının boşalmasını beklerken biraz oyalanmak için karşılarındaki duvara top atmalarıyla başladı.
• Ritmik çarpma sesleri, öğrenicilerin aklını çelince bu oynama ve oyalanma kısa sürede kişilik kazandı. 1886 yılında oyunu kuralları ve saha boyutlaı belirlendi.
• 1911'de Squash, Tenis Komitesi tarafından resmen tanındı, oyunun boyutları Bath Kulübü'nün ölçülerine uygun kaldı, kurallarda çok az değişiklik yapıldı.
• Oyun sahası bir tarafı açık, üstü kapalı bir küp veya kutu görünümünde. Tenis sahasından daha küçük boyutlara sahip olan bu kutuda zemin parke, duvarlar tahta veya özel bir alçı sıvasıyla örtülü.
• Giysi ve raket tenise benzer özelliklerde , Squash topu tenis topundan daha küçük, kauçuktan yapılan, çapı 4 cm ve ağırlığı 24 gramdır.
Squash'ın yaygın olduğu ülkeler arasında İngiltere, A.B.D. Yeni Zelanda ve Pakistan sayılabilir.
ISRF(INTERNATIONAL SQUASH RACKETS FEDARATION) KURALLARI
SÜRE :
Oyunculara oyun başlamadan önce 5 dakikalık bir ısınma süresi tanınır. Oyun genellikle 5 set üzerinden oynanır. Setler arasında 1'er dakika, yalnız son set başlamadan önce 2 dakika ara verilir.
SETLER:
Uluslararası karşılaşmalarda, tekler oyunun her seti 9 sayı için oynanır. Her iki oyuncunun da sayıları 8-8 olursa karşılayan oyuncu "tek sayı" (bu durumda "9" da biter) ya da "çift sayı" ( bu durumda set "10" da biter) diyebilir.
SAYI ALINMASI:
Yalnız servis atan oyuncu sayı kazanabilir. Sayı, karşılayan oyuncu iyi bir vuruş yapamazsa alınır.
ön duvara doğru yapılan bir vuruşta top, karşı oyuncu ya da raketi tarafından saptırılırsa, vuruşu yapan servis atmış ise, karşılayan ise servis atma hakkını kazanır.
SERVİS ATIŞI:
İlk servis atma hakkı; kura yolu ile saptanır.
Servis atışını kazanan oyuncu servis atma yerlerinden herhangi birini seçebilir; atışından sayı kazanırsa sonraki servisine diğer servis yerinden atması gerekir.
Bu değişim oyuncu servisi yitirinceye kadar sürer. Servis hakkını yeniden elde ettiğinde yine servis yerini seçebilir. Servis atan oyuncu en az bir ayağını servis kutusu içinde bulundurmalıdır.
SERVİS HATALARI:
Her oyuncunun tek servis hakkı vardır. Sadece servis atan oyuncunun topu ıskalaması halinde ikinci bir atış yapabilir. İki defa ıskalayan oyuncu servisi kaybeder. Hatalı olarak yapılan servise karşı vuruş yaparsa servis atşı geçerli sayılır. Karşılayan top yere değmeden karşı vuruş yapabilir.
SERVİSİN YİTİRİLMESİ:
Servis atan oyuncu;
• Topu pervaza ya da altına, oyun alanının belirtilen çizgilerinin dışına, ön duvara çarptırmadan oyun alanının herhangi bir bölümüne atarsa,
• Topa bir kereden çok sayıda vurursa,
• Diğer oyuncu vurmadan topa herhangi bir biçimde dokunursa; servisi kaybeder.
Oyun süresince;
• Oyunculardan birinin vurduşu top ön duvara giderken vuran oyuncu istemeden karşı oyuncuya çarparsa,
• Topa vurmaya hazırlanan oyuncunun pozisyonu karşı oyuncunun , topun kendisine çarpmasından kaçırmasını olanaksız kılıyorsa ya da vuruş yapacak olan oyuncu karşı oyuncuya vurmaktan sakınarak, vuruşunu yapmazsa,
Karşılayan oyuncu servisi hazır değilse;
• Top yerde bulunan herhangi bir nesneye çarpar ya da hasara uğrarsa, oyunun tekrarlanması istenir. Servis yeniden atılır.
ENGELLEME:
Bir oyuncu (oyuncu çok dar bir alanda oynanmasından dolayı) karşı oyuncuya hareket serbestini ve topu tam olarak görebilme olanağı vermek için elinden gelen çabayı göstermelidir. Hakem bir oyuncunun karşı oyuncuyu engellemekten sakınmak için yeterli çabayı göstermediği kanısına varırsa karşı oyuncuya 1 sayı ya da servis atma hakkı vererek, engelleme yapan oyuncu cezalandırılır.
Topa vuran oyuncu, karşı oyuncu tarafından gereksiz olarak engellendiğinde, topa vurabilmiş bile olsa kendisine sayı ya da servis atışı verilerek engelleme yapan oyuncu cezalandırılır.
Topu görmeyi engellemek, engelleme sayılmaz.
BAŞ HAKEM:
Hakem oyunun genel yönetmenidir. Turnuva boyunca istekleri ve kuralları karara bağlamakla yetkilidir.
SQUASH SAKATLANMALARINA KARŞI KORUYUCU ÖNLEMLER
Squash yaralanmalarındaki koruyucu önlemler deneylerle, özellikle de bilimsel araştırmalarla saptanmıştır.
çeşitli yazarların öne sürdükleri gibi önlemler, oyuncuların fiziksel uygunluklarını ilgilendiren ve malzemelerini ilgilendirenler diye iki ana gruba ayrılır. Eğer Squash oynayacak kişiler orta yaştaysalar ani ölüm riskini en aza indirmek için kardiovasküler problemler açısından gözden geçirilmelidirler. Bu inceleme fizik muayenenin yanı sıra, kişinin tıbbi hikayesindeki ilgili kısımlarda önemlidir; eforlu EKG de tavsiye edilir. Prörringer'e göre hipertansiyon, kalp kapağı defekti, kalp yetmezliği veya daha önce geçirilmiş kalp krizi olan kişiler Squash oynamamalıdırlar.
Ortopedik ve çarpmaya bağlı yaralanmalardan korunmak için şu önlemler tavsiye edilir:
Oyuncular, özellikle tehlikeli durumlar için, oyun kurallarını çok iyi bilmelidirler.
•Oyuncular doğru bir teknik sahibi olmalıdır, iyi bir atma tekniği hem aşırı kullanmaya bağlı yaralanmaları hem de oyuncu ve rakibin karşılaştığı çarpmaya bağlı yaralanmaları önleyebilmektedir. Bu arada doğru hareket teknikleri ayak bileği, diz ve omuzları da korumaktadır. (Omuz yaralanmalarını;n çoğu, kort duvarına çarpmayla oluşmaktadır.)
• Oyuncular yorgunluğa bağlı yaralanmalardan korunacak şekilde kendi vücutlarını çalıştırmalıdırlar.
• Ayağa ve oyun zeminine iyi adapte olan, uygun ayakkabılar giyilmelidir. Ayakkabılar ayağa yeterli destek, tabanı uygun yastıklama yapmalıdır. Taban gerekli dönüşleri engellemeyecek yapıda olmalıdır.
• Isınma ve soğuma hareketleri diğer bütün sporlardaki gibi Squash'ta da önemlidir. Isınma yalnız genel egzersizi değil, aynı zamanda bacak, sırt, omuz ve kol kaslarına yönelik germe egzersizlerini de kapsamalıdır. Her maç ve sezon arasında da bu egzersizler tekrarlanmaıdır.
• Gözde penetrasyon tehlikesini önlemek için gözlük ve sert lensler kullanılmamalıdır. Gözlük çerçeveleri ve lensler polyamide veya polycarbonate gibi kırılmaya dayanıklı materyalden yapılmalıdır.
Hastasıyım ortamların
Squash kort ( court ) ölçüleri
Hastasıyım ortamların
Squash oyuncusunun düzeyi, temel hareket ve teknikleri uygulayabildiği oranda belli olur. Oyuncunun hız, kuvvet, kabiliyet gibi başlangıçta kendisine avantaj sağlıyacak özellikleri olabilir, ama sonucu belirleyecek olan teknik düzeydir. Squash bir çeşit savaştır; bu savaşta mutlu olduğumuz sevindiğimiz, hırslanıp sinirlendiğimiz veya üzülüp umutsuzluğa kapıldığımız anlar olur. Aynı zamanda oyun içinde baskı altındayızdır. Bu baskı bizim genellikle tekniğimizi ve kontrolumuzu bozar. Böyle durumlarda top ile olan zamanlama bozulur, topa ya çok yaklaşırız ya da hareket halinde vuruşumuzu yaparız. Tekniğin güçlü olmasını gerektiren bu şartlar altında oyuna yeni başlarken hemen maç ortamına girmektense, temelinizi sağlamlaştıracak ön çalışmalar yapmanız çok önemlidir.
Bu bölümü okuduktan sonra elinize bir raket alarak tekrar okumanızda yarar var. Normal raket tutuşu "continental" veya "tokalaşma" olarak bilinir. Squash için en önemli temel özelliklerin başında gelir. Şimdi raket tutuşunu basamaklar halinde görelim:
1. Sağ el oyuncusu iseniz, sol eliniz ile raketin orta kısmından tutun. Yukarıdan baktığınızda raketin tellerini göremiyeceğiniz şekilde raketi yere dik tutun. Bu durumda raketin sadece çerçevesini düz bir çizgiymiş gibi göreceksiniz.
2. Sağ elinizin ayası yere bakacak şekilde elinizi açarak raketin sapını (grip) tutun. Bu tutuşu sapın orta yerine denk getirin, sapın dibine veya çok ilerisine gelen bir tutuş olmasın. Parmaklar ise raketi kavrarken sıkılmış yumruk gibi olmamalıdır. Baş parmak tetik çeker gibi dururken diğ.parmaklar da aynı oranda yaygın dururlar. Baş parmak ise orta parmak ile temastadır.
Resim 5:V şeklindeki elinizin ayası ile yere dik tuttuğunuz raketin sapını üstten kavrayın
Resim 6:Raket sapını orta yerinden kavrayın.Tetik çeker gibi duran parmağa dikkat edin.Parmaklar resimdeki gibi ayrık durmalıdır.
3. Bir numaralı açıklamadaki gibi raketi tuttuğunuzda oluşturduğunuz tetik parmak ve baş parmak yukarıdan baktığınızda bir V şekli oluşturur.
4. Raketin kafasını bileğinizle yaklaşık 90 derece oluşturacak şekilde kaldırdığınız zaman parmaklarınızın dışında, bileğinizde ikinci bir V şekli oluşacaktır. Bu iki V şeklini tüm vuruşlarda kullanacağınız için stilinizde bunların yer etmesi gerekir.
Baş parmak ve tetik parmak ile birlikte raket tutuşu sırasında elde V şekli oluşur. Raketin kafası kaldırılarak bilekte V şekli oluşturulur. Elde ve bilekte oluşan V şekilleri oyun boyunca korunmalıdır.
Yeni diğer bir tutuş şekli daha vardır. Bu tutuş şeklinde raket yukarıda anlatıldığı gibi tutulurken yere dik olarak duran raket kafası elde çevrilerek yüzü size bakacak şekilde yere paralel duruma getirilir (Ben bu stile "tava tutuşu" diyorum, gerçekten de bu stilde tavayı tutar gibi raketi tutmak gerekiyor). Doğal olarak raket sapı böyle bir tutuş için imal edilmediğinden bu tutuş şekli size garip gelecektir. Ancak bu stilin bazı avantajları vardır; öncelikle raketin kafası açık olarak oynandığı için topu alt out çizgisine vurup hata yapma oranı azalır. Diğer taraftan volley vuruşlardaki kontrolü arttırır. Genellikle bu stil dünyada üst düzey oyuncular arasında yayılmaktadır.
Kendinize uyan bir stil ile squash oynamaya başlıyacaksınız. Bu raket tutuş şekli ile ileride göreceğiniz tüm vuruşları yapabileceksiniz. Unutmayın squash oyununda teniste olduğu gibi raketinizi istediğiniz yöne çevirecek zamanı bulamazsınız.
Yine raket tutuşu konusu içerisinde açıklanması gereken diğer bir konu "bilek"tir. Raket için "kolumuzun bir uzantısıdır" diyebiliriz. Dolayısı ile raketin kafasını elimizi kontrol edebildiğimiz gibi kontrol edebilmeliyiz. Bunun için gerekli şey raketi istenildiği gibi tutmak ve bilek kontroludur. Squash oyunununu bir "bilek" oyunu olduğuna dair yanlış bir kanı vardır. Aslında topa uygulanan güç, omuz, dirsek ve bilek yolu ile raketin başına aktarılan güçtür. Büyük bir banyo havlusunun ucunu bir kırbaç becerisi ile kullanarak arkadaşınızın bacağını acıtırken, havlunun ucuna uygulattığınız gücü raketin kafasına da aktarabilmelisiniz. Kısaca bileğinizin V şeklinde ve sıkı olması gerekmektedir.Bunları gerçekleştirdiğinizde yapacağınız vuruşlarda bilek kendi sıkılığını gerektiği kadar ayarlıyacaktır.
Hastasıyım ortamların
Squash T A R İ H Ç E Bir çok spor dalı gibi squash oyunu da şans eseri ortaya çıkmıştır. 19.yy. ortalarında İngiltere'deki Harrow okulunda öğrenciler tenis oynamak için kort sırasının kendilerine gelmesini beklerken, o sırada kortların dışında kalan duvarlar arasında raketleri ile toplara vurmaya başlarlar. Belki çıkardıkları gürültüden belki de kırdıkları camlar yüzünden çocukların bunu yapmamaları istenir. Bu durumun devam etmesi nedeni ile çocukların yumuşak yada "squash" tipinde bir top ile oynamaları uygun görülmüş. Bunun sonucunda çocuklar sert toplarla yapamadıkları hareketleri yapabildiklerini görürler. Bazı çocuklar için bu oyun o kadar çekici olur ki terkedilmiş binalarda veya evlerinde oynamaya başlarlar.
Yüzyılımızın hemen başlarında da Londra'daki Bath Club çok popüler olmaya başlayan bu yeni "squash" oyunu için kortlar inşa ettirir.
Diğer alternatif bir teori ise, oyunun, suçluların sonrasında Avustralya'ya yollandığı Fleet hapishanesinde yayıldığıdır.
I. Dünya Savaşı sırasında Londra'daki bazı sosyal kulüpler orijinal Bath Club ve Lord's kulüplerinin ölçülerini baz alarak kortlar inşa ettirmişlerdir. Bu ölçülerin kullanımı günümüze kadar ulaşmıştır. Ölçülerin aynı kalmasına karşılık kortların yerlerinde ve yapı malzemelerinde çok büyük farklılıklar olmuştur. Bazı yerlerde kortlar ısıtmalı havuzun hemen yanında rahatsız edici sıcak bir ortamda iken, bazı kortların duvarları da açık havaya baktıklarından rahatlıkla bronşite yakalanabilirdiniz. Tavan yükseklikleri ve duvar tipleri de uzun yıllar bir standarda oturmadı.
Başlangıçta oyun sadece eğlence olarak oynanıyordu. I. Dünya Savaşı'ndan hemen sonra büyük şampiyonalar, ulusal ve uluslararası ligler başladı. 1929 yılında squash derneği kurulduğunda sadece İngiltere'de değil tüm squash oynayan ülkeler de aynı çatı altında toplanmış oluyordu.1969 yılında bu dernek Uluslararası Squash Federasyonu (International Squash Rackets Federation) bünyesine dahil edildi. Bu yeni federasyonun başlangıcında yedi kurucu üye ülke vardı. Bunlar; İngiltere, Yeni Zelanda, Pakistan, Güney Afrika, Hindistan ve Mısır'dır. Günümüze kadar ise bir çok ülke üyeliğe katılmıştır.
Arka duvarın camdan imal edilmesi birçok seyircinin maçları seyredebilmesini ve kulüplerin gelir elde etmesini sağlamıştır. Bu squash için ciddi bir aşama olmuştur. Tek taraflı bu cam kort daha sonra dört bir yanı cam olan kort şekline geliştirilmiştir. Böyle olunca 3000 seyirci kapasitesine ulaşılmış ve maçların televizyondan yayınlanması imkanı doğmuştur. Bu da sponsorluk imkanlarının artmasına, dolayısı ile de para ödüllerinin yükselmesine neden olmuştur. Bu yeniliklerin squash'a getirdiği canlılık göz ardı edilemez ama diğer taraftan para ödülünün fazlalığı, oyunu birasına oynandığı günlerden çekip çıkarıp kurallarına uyulması gereken acımasız bir rekabete sürüklemiştir.
Squash'ın patlama yapmasındaki önemli nedenlerden biri de son yıllardaki sağlıklı ve fit olma diğer taraftan da daha çok boş zamana sahip olabilme isteğidir. Bir çok kişi squash'ı fit olmak için ideal bulmaktadır. Düz koşu yerine bir kortta top peşinde olmanın daha eğlenceli olduğu fikri ile beraber hava durumu kısıtlamasının da olmaması bir kolaylık sağlamaktadır. Tüm dünyada yaygın olan squash, ülkemizde de hızla yayılmaktadır.
Hastasıyım ortamların
OYUN ALANININ TANIMLANMASI
Kırmızı renkli çizgiler oyunun sınırlarını belirlemektedir. Ön duvarda iki adet kırmızı çizgi vardır; yere yakın olanı "alt out çizgisi (tin)", yüksekte olanı ise "servis çizgisi (cut line)" dir. Yukarıda kalan ve kortu çevreleyen kırmızı hat için "üst out çizgisi (out of court line)" deyimini kullanabiliriz. Ayrıca her iki yanda da servis kutuları bulunmaktadır.
Kortun uluslararası kurallara göre ölçüleri;
boy 9750 mm. cut line 1780 mm. en 6400 mm. ön duvar/servis kutusu arası 4260 mm. ön yükseklik 4570 mm. çizgilerin kalınlıkları 50 mm. arka yükseklik 2130 mm. diyagonal uzunluk 11665 mm. tin 480 mm. kortun minimum yüksekliği 5640 mm.
![]()
Şekil 1
Hastasıyım ortamların
G E R E K L İ M A L Z E M E L E R
Giyim ve Ayakkabı
Beyaz short, t-short, çoraplar ve ayakkabılar gerekli malzemelerdir. Ancak son zamanlarda maçlarda çok parlak olmayan pastel renkli giyime de izin verilmektedir. Belirlenen normlarda ise; t-short yakalı ve kısa kollu olup, sıkmayacak ve esneme özelliği taşıyacaktır. Önceden kullanılmış malzemelerin korta girmeden önce temiz olması gerekmektedir.
Ayakkabı squash için çok önemlidir; oyun içerisinde oyunun tüm yükünü taşırlar. Bu nedenle hafif, topukları iyi kavrayan, aynı anda parmakları da sıkmayan, sağlam yapıda olmalıdırlar. Bu tür ayakkabılar için salon ayakkabısı (indoor) deyimi kullanabiliriz. Bu ayakkabıların siyah tabanlı olması durumunda lekelemeyen (non-marking) özelliğinin olmasına dikkat edilmelidir. Bir çift ince çorap ve üzerine diğer bir çift havlu çorap ile birlikte ayakkabıları giymek ayak tabanlarını pişmekten ve su toplamaktan koruyacaktır.
Raket ve Toplar
Oyuna yeni başlıyorsanız hemen bir raket satın almanız gerekmiyor. Squash oynayacağınız yerden oyun için kiralayabilir veya bir arkadaşınızdan ödünç alabilirsiniz. Zaman içerisinde size uyan raket kafanızda belirlenmeye başlar. Her raket sizin oyun tarzınıza cevap vermeyebilir. Raket; dengeli oluşu, ağırlık noktasının kafasına veya sapına doğru oluşu, kafasının genişliği, hafifliği, tellerinin gerginliği gibi belirleyici özellikleri taşır. Genellikle iki benzer özellikte raket bulundurmanız, maç sırasında raketinizin kırılması veya telinin kopması durumunda faydalı olacaktır.
Üretilen titanium raketler daha hafif olup kullanım kolaylığı getirmektedir. Raketler oyuncu düzeylerine ve beklentilerine göre değişik yapılarda üretilmektedirler.
Topların da aynı ölçülerde fakat değişik renkte benekli olanları vardır. Bu değişiklik topların hızı ile ilgilidir. Sarı, beyaz, kırmızı ve mavi sırası ile yavaştan hızlıya değişiklik gösterir. Oyuna ilk başladığınız dönemlerde her dört rengi de bulundurmanız iyi olabilir.
Mavi benekli: ekstra olarak zıpladığı için oyuna yeni başlayanlar ve kendi başına
çalışma yapmak isteyenler için çok uygundur.
Kırmızı benekli: top soğuk kaldığı için drop vuruş çalışması için idealdir.
Beyaz benekli: çok soğuk kort ortamında dostça bir karşılaşma için uygundur.
Sarı benekli: tüm turnuva ve maçlarda kullanılan toptur.
Raketlerin Bakımı
Raket üretim teknolojisinde yaşanan gelişmeler raketlerin bakımını da kolaylaştırmıştır. Eski tahta raketler, günümüzde yerini çeşitli maddelerin karışımdan oluşan "composite" veya "graphite" raketlere bırakmıştır. Bu raketler fiberden yapılmış olup,madde, raket şekline sokulan bir ısıtma işleminden geçirilmiştir. Bu işlem, raketlerin kalitesini arttırırken fiber madde nedeni ile de dayanıklılıklarını azaltmıştır. Bu nedenle raketlerin sert yüzeyler ile olabilecek teması, çizilmelere ve çatlamalara neden olmaktadır.
Raketin kafası sıyrılmaya ve fiber damarlar zarar görmeye başladığında, raketin kullanım ömrü de azalmış olmaktadır. Bu nedenle kortta raketi kullanırken dikkatli olunmalı, raketin duvarlara vurmamasına dikkat edilmelidir. Raket kafasının çevresindeki koruyucu plastik, tampon görevi görürken, raketinize de kort içerisinde koruma sağlar. Raketinizin kabı ise raketi diğer zamanlarda korur. Raketlerinizi güneş ışınlarından uzak, kuru ve serin bir yerde koruyun. Yüksek derecelerdeki ısı, nem ve soğuk raketin tellerine ve gövdesine zarar verir. Aşırı ısınma nedeni ile raketinizi araba bagajı gibi kapalı yerlerde tutmayın.
Raket tellerinin doğru ve istenilen gerginlikte tekrar takılabilmesı de çok önemlidir. Yanlış gergi raketin kafasına değişik basınçlar uygulayacağından raketin oynanabilirliği azalırken, tellerin ömrü ile beraber raketin de ömrü azalacaktır. Bu uyarılar dikkate alındığında raketin oynanabilirliği ve ömrü artacaktır.
Hastasıyım ortamların
A N A K U R A L L A R Raketinizle vurduğunuz top, ön duvardan geri gelmeli ve alt out çizgisinin (tin) üzerine vurmalı, aynı zamanda dört duvarı çevreleyen üst out çizgilerinin de altanda kalmalıdır. Oyuncu duvardan gelen topa direk vurmak (volley) veya bir kez yerden sekmesine izin vermek durumundadır. Mücadele (rally) topu karşılayan için şu durumlarda sona erer:
1. Topun yerden iki kez sekmesine izin verirse.
2. Alt out çizgisine (tin) veya altına topu vurursa, aynı şekilde topu üst out çizgisine veya dışına vurursa.
3. Ön duvara topu ulaştıramaz ise.
Oyunun normalinde top ön duvar ağırlıklı oynanır, ancak ön duvara ulaşan arka ve yan duvarlardan gelen vuruşlar da geçerlidir. Böylece squash oyunun önemli bir özelliği ile karşı karşıya kalıyoruz, "açılar". Buna göre oyuncular sadece topun ön duvara gidişini ve sekişini değil, açıları da göz önüne almaları gerekmektedir. Squash oyunuda sayıyı servisi atan taraf kazanır, mücadeleyi (rally) servisi karşılayan kazanır ise servis el değiştirmiş olur. Servisi atan oyuncunun skoru önce söylenir, 5-7 gibi bir skorda servisi atanın 5, karşılayanın ise 7 panı olduğu anlaşılır. 9 puana ilk ulaşan oyunu kazanır, ancak oyun önceden 8-8 ise o zaman servisi karşılayacak olan taraf 9 veya 10 olarak bitiş skorunu seçebilir. Maçlar 3 set üzerinden 2 set kazan (best of three) veya 5 set üzerinden 3 set kazanan (best of five) şekilinde oynanır. Bazı maçlarda set sayıları 15 üzerinden oynanmakta, ancak yapılan her hata sayı ile değerlendirilmektedir.
Maça Başlarken
Servisi ilk atacak oyuncu genellikle raket çevirme ile belirlenir. Raket üzerindeki belirgin bir işaretin ters veya düz tahmini ile yapılır. Böyle belirgin bir işaret yoksa para atışı yapılabilir.
Geçerli Servis
Top servis çizgisinin (cut line) üzerine vurduktan sonra sahanın rakip çeyrek alanının içine düşmesi gerekmektedir. Üst out çizgisine veya onun dışına da vurmaması gerekir. Aksi durumunda servis el değiştirir (hand-out).
Oyuna başlayan veya servis atma hakkını alan kişi istediği taraftan (sol veya sağ) servisi atabilir, ancak sayıyı kazanırsa diğer servis alanına geçer.
Ayak Hatası
Servisi atan kişinin bir ayağı servis kutusunun tam içinde olması gerekmektedir; aksi durumunda ayak hatası (foot fault) yapmıştır, servis el değiştirir. Eğer squash dar alanda oynanan son derece mücadeleci ve hızlı bir oyun olmasaydı kuralları da daha basit olurdu. Squash kuralları iki oyuncunun (çiftlerde dört oyuncunun) birbirlerini engellememelerini dürüst ve emniyetli oynamalarını düzenler. Bir engelleme pozisyonunda engellenen oyuncu durmalı ve let istemelidir (oynanan oyunun tekrarını istemek). Oyuncu engellendiği sırada oyuna devam ederse veya sonrasında vuruş denemesinde bulunursa let isteyemez. Hakem pozisyonun let, no let, veya stroke olduğuna karar verir. Hakem bulunmayan maçlarda kararları oyuncular kendi aralarında verirler.
No Let
Aşağıdaki durumlar oluştuğunda hakem "no let" kararı verecektir:
1. Eğer oyuncu topa yetişemeyecek durumda idi ise.
2. Eğer oyuncu topa yetişebileceğini gösterecek yeterli hamleyi yapmadı ise.
3. Eğer oyuncu vuruşa kalkışmış ve ıskalamış ise, karar "no let" olur. Ancak vuruştan önce raket rakibe değer ve hemen let istenirse, pozisyon let olarak değerlendirilir.
Let
Topa yetişip mücadeleye (rally) devam edebilecek iken, rakibin engellemede bulunmasıdır.
Stroke
Stroke; aşağıdaki nedenlerden dolayı ceza olarak servisin el değiştirmesi, yada servisi karşılayanın stroke ile cezalandırılması halinde karşı tarafın sayı kazanmasıdır. Mücadeleye (rally) şu durumlarda stroke kararı verilir:
1. Hucum eden oyuncunun sayıyı kazanacak pozisyonda olması.
2. Rakip vuruşu yapacak iken, diğer oyuncunun yolundan çekilmek için gerekli çabayı göstermemesi
Rakibe Top ile Vurmak
1. Eğer top ön duvara önce vuracak şekilde giderken rakibe vurur ise, sayı vuran kişinindir.
2. Eğer top önce yan, devamında ön duvara vuracak idi ise, let kararı verilir.
3. Topa vuracak kişi, arkadan seken topa dönerek vurur ise let kararı verilir. Tabi ki vuruş sonrasında topun out olmayacak şekilde ilerlemesi gerekir.
![]()
Şekil 2 : A oyuncusu vuruşunu yapmak üzeredir ve ön duvara direk olarak topu vurabilme fırsatı kendisine verilmelidir. Bu nedenle de B oyuncusu taralı bölgenin dışına çıkar.
Hastasıyım ortamların
K O N T R O L L E R Top Kontrolü
Basit olarak topu raketin ortasına denk getirebilmektir. Bu beceri squash topunun az zıplaması da göz önüne alındığında raket sporuna yeni başlayan birisi için sanıldığı kadar kolay olmayabilir. Oldukça moral bozucu da olabilir. Yapılacak bazı çalışmalar bu problemi çözecektir. Yukarıda anlattığım tava şeklindeki tutuş ile topu raketin ön yüzünde (forehand) 10 kez zıplatmaya çalışın, bunun için korta girmeniz gerekmez. Daha sonra bu vuruşları 100'e kadar geliştirin. Aynısını bu kez raketin ters yüzü (backhand) ile çalışın. Daha sonra korta geçerek ön duvara 2 m. uzaklıktan kendinize top atmayı deneyin. Raketinizin yüzünü açarak ve topu daha yukarıya vurarak kortun arkasına doğru gerileyin. Arka duvara ulaştığınızda tersini yapmaya başlayarak ön duvara doğru ilerlemeye başlayın. Tabi bu durumda topu daha aşağıya doğru vurmaya başlamalısınız. Yine duvara yakın durup alttan topa vurarak yere düşürmeden volley şeklinde çalışabilirsiniz.
Hareket Kontrolü
Bir basketbol maçında foul atışı atan bir oyuncunun ne kadar uzun zaman harcayıp sayıyı yapmaya çalıştığını hepimiz biliriz. Maç içerisinde ise aynı oyuncu iyi tutulduğunda ve baskı altında iken aynı sayıyı kolay bulamaz. Çünkü foul atarken kullandığı zamanı ve pozisyon rahatlığını o anda bulamaz. Squash maçında da koşarken, aniden yön değiştirirken, tam eğildiğinizde uzanmanız veya zıplamanız gerekirken topa istediğiniz şekilde dengeli vurmak pek kolay olmaz. Bu koşarken hedefe oku tam isabet ettirmeye çılışmak gibi birşeydir. Bu nedenle vuruştan önce durmanız ve amacınızı belirlemeniz gerekir.
Hareket kontrolünde üç önemli nokta vardır:
1. Vuruş için doğru yerde olmak gerekir.
2. Durmuş olmak ve vuruş için sabit olmak gerekir.
3. Topa olan uzaklık ve dizlerin durumu.
Oyun sırasında topa vurmadan önce doğru yere gidip vucudunuzu dengeleyerek durmuşsanız, raketi hazırlamış topun sizin vurmak istediğiniz yere gelmesini bekliyebiliyorsanız gerisi kolay demektir.
Squash oynarken karşılaşılan en belirgin problem oyuncuların topa koşmalarıdır. Topa doğru koşmayın. Topa vurmak istediğiniz yere doğru koşun. Bu vuruş için doğru yerde olmak demektir. İyi oyuncu kafasında topun sekeceği yeri önceden canlandırır ve oraya doğru hareketlenirken de yine kafasında yapacak olduğu vuruşu belirler. Topa olan uzaklığın da önemi büyüktür. Eğer topa uzanarak vurma durumunda isek dengesiz ve gücümüzden kaybetmişiz demektir.Topa çok yaklaşıldığında da, ki bu durum sık tekrarlanan bir hatadır, o zaman vuruş kesilir, belirsizleşir ve vucut dengesini kaybederek geriye doğru düşer. Dizlerin ise diğer raket oyunlarına göre çok daha fazla bükülmesi gerekir. Çünkü duvardan top sektikten sonra yere oldukça yakın kalır, fazla yükseklik kazanmaz.Yeterince eğilmeme durumunda hata oranı yüksek olacaktır. İstenildiği oranda dizler büküldüklerinde ise, raket kol ilişkisi vuruş anında tam olacağı gibi, topu rahat takip etmek ve T bölgesine (kortun merkezi) çabuk gitmek gibi avantajları da beraberinde getirecektir.
Denge
Vuruştan hemen önce durmuş ve vucudunuzu sabitlemiş iseniz kontrollü bir vuruş yapma olasılığınız yüksektir. Bu duruş, vucudun üst kısmı ve swing için gerekli dengeyi de sağlamalıdır. Bu duruş anında dizlerin de bükülü olması bir çeşit süspansiyon görevi görecektir. Yani vucudun ağırlık noktası top ile olan mesafeyi ayarlıyabilmek için dizler üzerinde oynak kalacaktır. Aynı şekilde vucudun tekrar T bölgesine hızla dönmesini de sağlıyacaktır.
Maç içerisinde toptan uzaklığınız kötü, pozisyonunuz zayıf olabilir, ancak yine de vuruş anında sabit ve dengeli olursanız yeterli bir vuruş yapabilirsiniz.
Nasıl yürürken sağ ayak sol kol dengeli hareket ediyorsa, squash oynarken de dengeyi sağlayacak ideal vuruş pozisyonu vardır. Bu pozisyonda:
1. Omuzlar ve yüz yan duvara bakacak,
2. Ön duvara yakın olan ayak bir adım önde olacak ve ayak ucu yan duvara dik bakacak,
3. Arka duvara yakın olan ayak arkaya doğru hayali 30 derecelik bir acı yaparak duracak,
4. Ön diz gibi arka diz de bükülü duracak (vücut ağırlığının yüzde yetmişi ön dize, yüzde otuzu arka dize olmalıdır).
5. Omuzlar, diz ve ön ayak baş parmağı aynı dikey hat üzerinde olmalıdır.
Aynı kuralları backhand vuruş için de uygulayın.
![]()
Forehand duruşunda omuzlar ve yüz yan duvara bakmalı, vücut ağırlığı ön bacağa verilmelidir. Backhand duruşunda da forehand duruşundaki özellikler dikkate alınmalıdır. Dizlerin ise bükülü olması gerekmektedir.
Bu vuruş şekli, vücuda vuruş için en ideal pozisyonu sağlar. Bunu gerçekleştirebilmek için çoğu zaman poziyona göre ayağınızı diğer tarafa getirme zorluğu yaşatsa da buna değer. Bazen forehand poziyonunda öne uzanırken ya da aniden kortun arkasına ve ya yan duvara doğru hızlanırken daha kolay ve daha hızlı olan 'yanlış' ayağı kullanmak yerinde olur. Ayak hareketleriniz nasıl olsa herzaman istenildiği gibi olamayacaktır, o zaman vucudunuzu daha dengeli duruma getirmeye çalışmalısınız. İstenilen pozisyona ulaşmak için kalçaları çevirmeyi ve dizleri kullanmayı öğrenmek gerekir.
Raket Kontrolü
Vuruş anında raket yüzeyinin açısı topun ön duvara gideceği yolu belirler. Genellikle raketin ön yüzü açık olarak oynanır. Bu açıklık, topun üzerinden alta doğru vurma fırsatı verir. Oluşan bu kesme (cut) falso,bazı vuruşlarda topu hissedebilmek ve topun hızını kontrol etmek için kullanılır. Topun kontrolü de bu açıklık sayesinde artar, hata oranı düşer.
![]()
Şekil 3 : Raketin açısı ve vuruşun yüksekliği topun gideceği açıyı ve uzunluğu belirler. Bu çizimde görülen vuruşların hızı aşağı yukarı aynıdır.
Swing
Vuruşu yapabilmek için raketin savrulmasına "swing" denir. Raketi doğru tutmak kadar, swing hareketini de beraberinde eksiksiz yapmak çok önemlidir. Swing, tası su üzerinde kaydırabilmek için yaptığımız kol hareketine benzer. Elinizi taşı kaydıracakmış gibi açın; bu harekette kol yandan fırlatma hareketi yapacaktır, tabii ki elinizde taş yerine bir raket olacaktır. Daha önce açıklanan raket tutuşuna uygun şekilde raketi tutuyor iseniz, yani bileğiniz V şeklinde kalkık ise raketin başı doğal olarak forehand için sağ kulak hizasında olacaktır (backhand için sol kulak). Dirsek ise bükük ve yan karın boşluğundan bir karış gibi bir uzaklıkta olmalı. Bilek tüm swing hareketi boyunca sıkı, kalkık ve düz olmalıdır. Tabii ki bilek olması gerektiğinin dışında pozisyonu düzeltmek, topa güç kazandırmak ve ya rakibi yanıltmak için açısını yerine göre değiştirebilir. Raketi vuruş için aşağıya doğru savurduğunuzda verdiğiniz güç topa yansır. Swing ne kadar hızlı ise top da o derece hızlı olacaktır. Raketin vuruş için izlediği yol yere doğru hemen hemen dik bir açı iken, topla temas anında yere paralel bir poziyon alır. Swing hareketinde iki önemli ipucu vardır :
1. Gücünü ve kontrolünü kaybetmemek için raketin kafasını anlatılan şekilde kalkık tutun.
2. Raketin kafası vuruştan sonra aynı yönde 30 cm. kadar devam etmelidir. Raketi vuruş sonrasında devam ettirmemek güçsüz vuruşlara yol açar.
Diğer önemli bir konu da rakibinizin güvenliğidir. Swing harketi bir kulak hizasından başlayıp diğer kulak (kendi kulağınız!) hizasında bitmelidir. Vuruş anında raketi 30 cm. kadar devam ettirirseniz kol doğal olarak dirsekten bükülecek ve vuruş istediğiniz şekilde olacaktır.
Değişik swing vuruşları yapabilirsiniz. Bir kulak hizasından diğerine giden raketin hareketine "full swing" diyebiliriz. Bu güçlü vuruşlar için kullanılan swing türüdür. Topa yavaş vurarak rakibi yanıltmayı amaçlayan vuruş "short swing" dir. Ancak bunu sık yapmamak gerekir ki etkisi kaybolmasın. Diğer swing ise "compact swing"denilen vuruştur. Full swing kadar raketi açmamakla birlikte sert ve kontrollü vuruşu sağlayan ve oyunun surati nedeni ile sıkça kullanacağınız swing turudur.
İyi bir zamanlama ve kontrol için sıralama şöyledir:
1. Topu gözle takip etmek,
2. Hareketlenmek,
3. Hazırlanmak,
4. Pozisyon almak,
5. Durmak,
6. Topa vurmak,
7. T' ye dönmek için toparlanmak.
Bu sıralamada "hazırlanmak" demek, raketin vuruş için her harekete başlandığında bilekten ve koldan kalkık olarak hazır olması demektir.
Swing sonuç olarak squash için anahtar vuruştur diyebiliriz. Tüm diğer vuruşlar buradan doğmaktadır. Bu nedenle swing sağlam bir yapıya oturmalıdır. Topa vurmadan ortaya çıkan problemler topu iyi takip etmeme, zayıf teknik, kötü zamanlama ve kötü top kontrolünden kaynaklanabilir. Acele edip zamanlamayı bozmamak için çok sert vurmaya çalışmayın. Daha iyi vuruşlar yapana kadar short swing vuruşunu kullanın.
Hastasıyım ortamların